บริษัทพลังงานรายใหญ่หลายแห่งเริ่มประกาศ เหตุสุดวิสัย (Force Majeure) ต่อคู่ค้าปลายทางของตนเอง หลังการหยุดชะงักของการผลิตและส่งออกก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) จากกาตาร์ เริ่มส่งแรงสั่นสะเทือนเป็นวงกว้างไปยังตลาดพลังงานโลก ตามรายงานของ Reuters เมื่อวันพุธที่ผ่านมา

แหล่งข่าวระบุว่า บริษัทพลังงานระดับโลกอย่าง Shell และ TotalEnergies ซึ่งเป็นผู้เล่นรายสำคัญในตลาดซื้อขาย LNG และมีสัญญารับก๊าซจาก QatarEnergy ได้แจ้งลูกค้าปลายทางแล้วว่า การส่งมอบ LNG ตามสัญญาอาจได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ล่าสุดในกาตาร์

สัญญาณแรกว่าปัญหากาตาร์เริ่มลามสู่ตลาด LNG โลก

การประกาศเหตุสุดวิสัยของบริษัทพลังงานรายใหญ่ครั้งนี้ ถือเป็นสัญญาณชัดเจนครั้งแรกว่า การหยุดส่งออก LNG ของกาตาร์ไม่ได้กระทบแค่ภายในประเทศ แต่กำลังลุกลามเข้าสู่ระบบการค้าพลังงานโลก โดยเฉพาะตลาด LNG ซึ่งมีการเชื่อมโยงกันอย่างซับซ้อนระหว่างผู้ผลิต ผู้ค้า และผู้ใช้ปลายทางในหลายภูมิภาค

ก่อนหน้านี้ QatarEnergy ได้สั่งหยุดการผลิตที่คอมเพล็กซ์ LNG ขนาดใหญ่ของประเทศ พร้อมประกาศเหตุสุดวิสัยต่อการส่งออก หลังเกิดเหตุโจมตีด้วยโดรนต่อโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานใน Ras Laffan Industrial City และ Mesaieed Industrial City ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของอุตสาหกรรม LNG ของกาตาร์

กาตาร์มีกำลังการผลิต LNG ราว 77 ล้านตันต่อปี และเป็น ผู้ส่งออก LNG รายใหญ่อันดับ 2 ของโลก ดังนั้นการหยุดชะงักแม้เพียงช่วงสั้น ๆ ก็เพียงพอที่จะทำให้ผู้ซื้อทั่วโลกต้องเร่งหาทางเลือกอื่นทันที

Shell และ TotalEnergies ได้รับผลกระทบโดยตรง

นักวิเคราะห์ประเมินว่า Shell มีปริมาณรับมอบ LNG จากกาตาร์ประมาณ 6.8 ล้านตันต่อปี ขณะที่ TotalEnergies รับอยู่ราว 5.2 ล้านตันต่อปี ก๊าซเหล่านี้ไม่ได้ถูกใช้ภายในบริษัทเท่านั้น แต่ยังถูกนำไปบริหารพอร์ตการขายต่อให้กับลูกค้าทั่วโลก ทั้งกลุ่มสาธารณูปโภค โรงไฟฟ้า และภาคอุตสาหกรรมในยุโรปและเอเชีย

นั่นหมายความว่า เมื่อซัพพลายจากกาตาร์สะดุด บริษัทผู้ค้ารายใหญ่เหล่านี้ก็มีความเสี่ยงที่จะไม่สามารถส่งมอบสินค้าให้ลูกค้าตามสัญญาได้ครบถ้วน จึงต้องใช้มาตรการทางกฎหมายด้วยการแจ้ง Force Majeure เพื่อป้องกันความรับผิดจากเหตุการณ์ที่อยู่นอกเหนือการควบคุม

อย่างไรก็ตาม ทั้งสองบริษัทยังไม่ได้ออกมายืนยันอย่างเป็นทางการเกี่ยวกับการประกาศดังกล่าว โดย Shell ปฏิเสธที่จะแสดงความเห็น ส่วน TotalEnergies ยังไม่ได้ตอบกลับต่อคำขอความเห็นจากสื่อ

กาตาร์หยุดส่งออกหลายวัน ไม่มีเรือ LNG ผ่านฮอร์มุซ

ผลกระทบของวิกฤตครั้งนี้เริ่มปรากฏชัดผ่านข้อมูลการขนส่งทางทะเล โดยข้อมูลติดตามเรือของ Kpler ที่ Bloomberg นำมาอ้างอิง ระบุว่า กาตาร์มีช่วงเวลาที่ ไม่มีการส่งออก LNG ติดต่อกันถึง 5 วัน ซึ่งถือเป็นการหยุดชะงักที่ยาวนานที่สุดนับตั้งแต่ปี 2008

ขณะเดียวกัน ยังมีข้อมูลว่า ไม่มีเรือบรรทุก LNG ลำใดเดินทางผ่านช่องแคบฮอร์มุซตั้งแต่วันที่ 28 กุมภาพันธ์ ส่งผลไม่เฉพาะต่อก๊าซจากกาตาร์เท่านั้น แต่ยังกระทบต่อการขนส่ง LNG จาก สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ด้วย

ช่องแคบฮอร์มุซถือเป็นเส้นทางยุทธศาสตร์ด้านพลังงานที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก การหยุดชะงักของการเดินเรือในบริเวณนี้จึงส่งผลโดยตรงต่อสมดุลซัพพลายของตลาดพลังงานทันที

กาตาร์ถือสัดส่วนราว 20% ของ LNG โลก

กาตาร์มีสัดส่วนราว 20% ของการส่งออก LNG ทั่วโลก ดังนั้นเมื่อการผลิตและการส่งออกของประเทศนี้หยุดลง แม้เพียงบางส่วน ก็ทำให้ตลาดโลกเกิดภาวะตึงตัวได้อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในช่วงที่หลายประเทศยังคงพึ่งพา LNG เพื่อลดความเสี่ยงจากพลังงานชนิดอื่น

สถานการณ์ดังกล่าวได้ผลักดันให้ราคาก๊าซในทั้ง เอเชีย และ ยุโรป ปรับตัวสูงขึ้น เนื่องจากผู้ซื้อเร่งแสวงหาแหล่งจัดหาทดแทน ขณะที่ผู้ค้าต้องประเมินใหม่ว่าควรส่งมอบสินค้าไปยังภูมิภาคใดจึงจะคุ้มค่ามากที่สุด

ยุโรปเสี่ยงตึงตัว หากคาร์โก้เบนไปเอเชีย

รายงานยังระบุว่า LNG บางคาร์โก้ที่เดิมมีแผนจะมุ่งหน้าไปยังยุโรป ได้ถูก เปลี่ยนเส้นทางไปยังตลาดเอเชีย ซึ่งเสนอราคาที่สูงกว่าในช่วงเวลานี้ ส่งผลให้ปริมาณก๊าซที่พร้อมใช้สำหรับผู้ซื้อในยุโรปลดลง และเพิ่มแรงกดดันต่อบริษัทสาธารณูปโภคในภูมิภาคดังกล่าว

หากแนวโน้มนี้ดำเนินต่อไป ยุโรปอาจต้องเผชิญกับต้นทุนก๊าซที่สูงขึ้นอีก ขณะเดียวกันผู้ซื้อในเอเชียเองก็อาจต้องแข่งขันกันรุนแรงขึ้นเพื่อ

บริษัทต่างประเทศที่ขาย LNG ให้ไทย

บริษัทพลังงานโลกที่มักเป็นผู้ขาย เช่น

• QatarEnergy (กาตาร์)
• Shell
• TotalEnergies
• Cheniere Energy (สหรัฐ)
• โครงการ LNG จาก Alaska ในสหรัฐฯ ที่ทำสัญญากับ PTT ระยะยาว

*กาตาร์ (Qatar) คือหนึ่งในมหาอำนาจด้านพลังงานของโลก โดยเฉพาะในอุตสาหกรรม ก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ซึ่งปัจจุบันกาตาร์กำลังดำเนินการขยายโครงการครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์เพื่อทวงคืนตำแหน่งผู้ผลิตและส่งออก LNG อันดับ 1 ของโลกอย่างถาวร จุดเด่นของการ์ต้าคือ มีต้นทุนการดึงก๊าซขึ้นมาและการทำเป็นของเหลว (Liquefaction) ต่ำกว่าคู่แข่งอย่างสหรัฐฯ หรือออสเตรเลียมาก ตั้งอยู่กึ่งกลางระหว่างตลาดหลักใน เอเชีย (จีน, ญี่ปุ่น, อินเดีย) และ ยุโรป ทำให้มีความยืดหยุ่นในการจัดส่ง

ตารางเปรียบเทียบกำลังการผลิต LNG (ประมาณการปี 2026)

oilprice.com