เจาะลึกงบประมาณรายจ่ายปี 2570 รัฐบาลสั่งหั่นงบฟุ่มเฟือย ลุย Zero-based Budgeting นำเงินอุ้มปากท้องประชาชน

เจาะลึกงบประมาณรายจ่ายปี 2570 รัฐบาลสั่งหั่นงบฟุ่มเฟือย ลุย Zero-based Budgeting นำเงินอุ้มปากท้องประชาชน

ท่ามกลางสภาวะความผันผวนของเศรษฐกิจโลกและวิกฤตการณ์สู้รบในตะวันออกกลางที่ส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง การจัดทำ งบประมาณรายจ่ายประจำปี 2570 ของรัฐบาลไทย จึงเป็นความท้าทายครั้งสำคัญ แม้จะมีการคงกรอบรายจ่ายงบประมาณไว้ที่ 3.788 ล้านล้านบาท แต่การปรับลดสมมุติฐานการเติบโตทางเศรษฐกิจ (GDP) โดยสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) จากเดิม 2% ลงเหลือเพียง 1.4% ทำให้รัฐบาลต้องออกมาตรการรัดเข็มขัดอย่างเข้มงวด

ภายในวันที่ 1 พฤษภาคมนี้ หน่วยงานรับงบประมาณจะต้องเสนอโครงการให้สำนักงบประมาณพิจารณา ภายใต้นโยบายสำคัญคือ “การตัดงบประมาณที่ไม่จำเป็นทิ้ง” เพื่อนำเม็ดเงินที่เหลือไปสร้างเกราะคุ้มกันและรองรับวิกฤตเศรษฐกิจให้กับประชาชน

นโยบาย “รัดเข็มขัด” จาก 3 แกนนำรัฐบาล

การจัดทำงบประมาณในครั้งนี้ รัฐบาลได้ส่งสัญญาณชัดเจนไปยังทุกหน่วยงานราชการ โดยมีสาระสำคัญจากการมอบนโยบายของ 3 รัฐมนตรีหลัก ดังนี้

นายอนุทิน ชาญวีรกูล (นายกรัฐมนตรี และ รมว.มหาดไทย)

• ใช้หลักงบประมาณฐานศูนย์ (Zero-based Budgeting): ยกเลิกการพิจารณางบประมาณแบบอิงฐานเดิม แต่ให้พิจารณาจาก “ความจำเป็น” และ “ความคุ้มค่า” ที่เกิดขึ้นจริงในปัจจุบัน
• ตั้งกฎเหล็กคุมเพดานงบ: หน่วยงานสามารถเสนอขอเพิ่มงบประมาณได้ ไม่เกิน 20% ของปีที่ผ่านมา เพื่อแก้ไขปัญหาการของบประมาณเผื่อถูกตัดที่ฝังรากลึกมานาน
• สั่งลดความฟุ่มเฟือย: งดการเดินทางไปศึกษาดูงานต่างประเทศ และให้ชะลอการก่อสร้างอาคารสำนักงานใหม่ออกไป 1-2 ปี โดยแนะนำให้เปลี่ยนไปใช้วิธีการเช่าพื้นที่ หรือร่วมลงทุนกับภาคเอกชน (PPP)
• ปรับแผนคมนาคม: เน้นการซ่อมแซมและบำรุงรักษาเส้นทางเดิมที่มีอยู่ มากกว่าการทุ่มงบขยายเส้นทางใหม่ในช่วง 1-2 ปีนี้

นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ (รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.คลัง)

• ผ่าตัดงบสวัสดิการข้าราชการที่ไม่จำเป็น: สั่งตัดงบประมาณค่ายูนิฟอร์ม (เครื่องแบบ) และงบดูงานอย่างเด็ดขาด
• มุ่งเป้าเยียวยา: นำงบประมาณที่ประหยัดได้ไปช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางและเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤตพลังงานและเศรษฐกิจ พร้อมยืนยันว่าโครงสร้างงบประมาณปี 2570 ยังคงแฝงไว้ซึ่งความยั่งยืนทางการคลัง

นายภราดร ปริศนานันทกุล (รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี)

• เพิ่มประสิทธิภาพการบูรณาการ: รวบแผนงานบูรณาการจากเดิม 9 แผน ลดเหลือเพียง 3 แผนสำคัญ ได้แก่ การบริหารจัดการน้ำ, การพัฒนารัฐบาลดิจิทัล และการป้องกันปราบปรามการทุจริต
• จัดการงบซ้ำซ้อนระดับภูมิภาค: งดงบกลุ่มจังหวัดชั่วคราว คาดว่าจะสามารถหั่นงบส่วนนี้จากกว่า 20,000 ล้านบาท เหลือเพียง 4,000 ล้านบาท (ประหยัดได้ถึง 20,000 ล้านบาท) ส่วนงบจังหวัดปกติให้ตัดโครงการซ้ำซ้อน เช่น การทำถนนหรือแหล่งน้ำ โดยให้เปลี่ยนไปมุ่งเน้นการกระตุ้นการท่องเที่ยวและเศรษฐกิจชุมชนแทน
• นโยบายพลังงานสะอาด: ผลักดันการเปลี่ยนรถยนต์ราชการเป็นรถ EV ทั้งหมด (หากซื้อไม่ได้ให้ใช้วิธีเช่า) และสนับสนุนการติดตั้ง Solar Roof ในอาคารของรัฐผ่านการเจรจากับคู่สัญญาเดิม

เช็กลิสต์ 6 หมวด “งบฟุ่มเฟือย” ที่ถูกสั่งหั่น-ชะลอ

เพื่อความชัดเจน นี่คือรายการงบประมาณที่รัฐบาลสั่งการให้หน่วยงานต่างๆ หลีกเลี่ยงในการจัดทำคำขอปี 2570:

1. งบเดินทางไปดูงานต่างประเทศ: สั่งงดหรือปรับลดอย่างเด็ดขาด (หากจำเป็นต้องมีการประชุม ให้จำกัดจำนวนผู้เข้าร่วมให้น้อยที่สุด)
2. งบก่อสร้างอาคารสำนักงานใหม่: ชะลอโครงการ 1-2 ปี เปลี่ยนไปใช้การเช่าหรือรูปแบบ PPP
3. งบกลุ่มจังหวัดที่ซ้ำซ้อน: ปรับลดงบกลุ่มจังหวัดและห้ามของบโครงการที่ซ้ำซ้อนกับหน่วยงานหลัก
4. โครงการก่อสร้างถนนและแหล่งน้ำซ้ำซ้อน: ในระดับจังหวัด ให้ตัดทิ้งและโอนความรับผิดชอบให้หน่วยงานโดยตรง
5. งบขยายเส้นทางคมนาคมใหม่: ให้ชะลอไว้ก่อน และนำงบไปเน้นการซ่อมแซมทางเดิมแทน
6. งบประมาณค่าเครื่องแบบ (Uniform): ของหน่วยงานรัฐ ถูกสั่งตัดเพื่อนำเงินไปใช้ในส่วนอื่นที่เร่งด่วนกว่า

ช่องว่างทางการคลัง 8 แสนล้าน สู่มหากาพย์โปรเจกต์ “ไทยช่วยไทย”

จากกรอบวงเงินงบประมาณ 3.78 ล้านล้านบาท เมื่อหักลบรายจ่ายประจำแล้ว รัฐบาลประเมินว่าจะมี ช่องว่างทางการคลัง (Fiscal Space) อยู่ที่ประมาณ 700,000 – 800,000 ล้านบาท ซึ่งเพียงพอสำหรับการนำมาขับเคลื่อนนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจ

ข้อสังเกตสำคัญ เงินที่ประหยัดได้จากการหั่นงบฟุ่มเฟือย จะไม่ถูกนำไปหมกไว้ใน “งบกลาง” แต่จะถูกโอนตรงเข้าสู่โครงการเยียวยาประชาชนเป็นลำดับแรก ภายใต้ร่มใหญ่ของโครงการที่ชื่อว่า “ไทยช่วยไทย”

โครงข่ายมาตรการ “ไทยช่วยไทย” ประกอบด้วยอะไรบ้าง?

• โครงการ ไทยช่วยไทยพลัส (Co-pay): รัฐบาลช่วยจ่าย 60% ประชาชนจ่าย 40% ตั้งเป้าผู้เข้าร่วม 20-30 ล้านคน เบื้องต้นวางกรอบช่วยเหลือที่ 1,000 บาท/คน เป็นระยะเวลา 4 เดือน
• ดูแลฐานรากและผู้มีรายได้น้อย: ยังคงเดินหน้าดูแลผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐจำนวน 13.4 ล้านคน พร้อมเตรียมเปิดลงทะเบียนรอบใหม่
• ลดภาระเกษตรกร: มาตรการจัดหาปุ๋ยราคาถูก และการชดเชยเพื่อลดอัตราดอกเบี้ยให้เกษตรกร
• ลดค่าครองชีพ: ขยายผลโครงการธงฟ้าราคาประหยัด และจัดรถพุ่มพวงกระจายสินค้าราคาถูกลงสู่ชุมชน

บทสรุป

การจัดทำงบประมาณรายจ่ายปี 2570 สะท้อนให้เห็นถึงความพยายามของรัฐบาลในการ “รีดไขมัน” ภาครัฐอย่างจริงจัง การนำหลัก Zero-based Budgeting มาใช้ ควบคู่ไปกับการตั้งเพดานคำขอและตัดงบที่ไม่สร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจโดยตรง ถือเป็นการเตรียมพร้อมรับมือกับพายุเศรษฐกิจโลกที่ยังคงผันผวน เพื่อนำเม็ดเงินทุกบาทไปสร้างตาข่ายรองรับทางสังคม (Social Safety Net) ผ่านโครงการ ไทยช่วยไทย ซึ่งต้องจับตาดูกันต่อไปว่าในทางปฏิบัติ หน่วยงานต่างๆ จะสามารถส่งมอบคำของบประมาณที่ตอบโจทย์นโยบายรัดเข็มขัดนี้ได้มีประสิทธิภาพมากน้อยเพียงใด

bangkokbiznews