ราคาน้ำมันหน้าโรงกลั่นไทยพุ่ง กองทุนติดลบ ตรึงราคาได้อีกกี่วันในไทย ? หลังจากนั้นจะเป็นอย่างไร ? อัพเดท 9 มีนาคม 2569

 

โครงสร้างราคาน้ำมันเชื้อเพลิงของประเทศไทย (อ้างอิงจากข้อมูลที่แนบมา) ประกอบไปด้วยส่วนประกอบหลักๆ หลายส่วนที่รวมกันออกมาเป็น “ราคาขายปลีก” หน้าสถานีบริการน้ำมันครับ โดยสามารถแบ่งเป็น 3 หมวดใหญ่ๆ ได้ดังนี้

ต้นทุนเนื้อน้ำมัน (Ex-Refinery Price)

• ราคา ณ โรงกลั่น: คือต้นทุนของเนื้อน้ำมันล้วนๆ ที่ออกจากโรงกลั่น (รวมถึงเชื้อเพลิงชีวภาพอย่างเอทานอลหรือไบโอดีเซลตามสัดส่วนที่ผสม) โดยตัวเลขนี้เป็นการคำนวณตามหลักเกณฑ์ของ กบง. เพื่อใช้อ้างอิง (ไม่ใช่ราคาซื้อขายจริงของผู้ประกอบการ) ตัวเลขนี้มักจะอิงกับราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดโลก (เช่น ตลาดสิงคโปร์)

ภาษีและกองทุนต่างๆ ที่รัฐเรียกเก็บ (หรืออุดหนุน) ส่วนนี้รัฐบาลจะเข้ามามีบทบาทในการจัดเก็บรายได้หรืออุดหนุนราคา ซึ่งประกอบด้วย 5 ส่วนย่อย

• ภาษีสรรพสามิต (Excise Tax): จัดเก็บโดยกระทรวงการคลัง เป็นอัตราคงที่ต่อลิตร ถือเป็นรายได้ของรัฐ

• ภาษีเทศบาล (Municipal Tax): ภาษีที่เก็บเพิ่มเพื่อบำรุงท้องถิ่น โดยคิดเป็น 10% ของภาษีสรรพสามิตที่เก็บได้

• กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (Oil Fund): กองทุนที่ตั้งขึ้นเพื่อรักษาเสถียรภาพราคาน้ำมัน รัฐสามารถประกาศ “เก็บเงินเข้า” (เป็นบวก) หรือ “ชดเชยราคา” (เป็นลบ ควักเงินกองทุนมาจ่ายแทนประชาชน) ได้ตามสถานการณ์

• กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน (Conservation Fund): เก็บเพื่อใช้เป็นทุนหมุนเวียนในการพัฒนาด้านพลังงานและอนุรักษ์พลังงาน

• ภาษีมูลค่าเพิ่มของราคาขายส่ง (VAT): คิด 7% จากราคาขายส่ง (ราคาขายส่ง = ราคาโรงกลั่น + ภาษีสรรพสามิต + ภาษีเทศบาล + เงินกองทุนฯ ทั้ง 2 กองทุน)

 ค่าดำเนินการของผู้ค้าน้ำมัน (Marketing Margin & VAT)

• ค่าการตลาด (Marketing Margin): เป็นรายได้และค่าใช้จ่ายในการดำเนินธุรกิจของผู้ค้าน้ำมันและปั๊มน้ำมัน เช่น ค่าขนส่ง ค่าน้ำค่าไฟปั๊ม ค่าจ้างพนักงาน และกำไรของผู้ประกอบการ (คำนวณจากส่วนต่างระหว่างราคาขายปลีกก่อน VAT หักด้วยราคาขายส่ง)

• ภาษีมูลค่าเพิ่มของค่าการตลาด (VAT on MM): คิด 7% ของค่าการตลาด

เมื่อนำทั้ง 3 หมวดนี้มารวมกัน: (ราคาขายส่งรวม VAT) + (ค่าการตลาด) + (VAT ค่าการตลาด) = ราคาขายปลีกหน้าสถานีบริการ (Retail Price) ที่เราจ่ายกันตอนเติมน้ำมันครับ

เจาะลึกโครงสร้างราคาดีเซล 29.94 บาท: จ่ายไปแล้ว เงินไหลไปไหนบ้าง?

วันที่ 9 มีนาคม 2569 ราคาน้ำมันดีเซลในกรุงเทพฯ อยู่ที่ 29.94 บาทต่อลิตร ซึ่งเป็นราคาที่รัฐพยายามดูแลให้อยู่ในระดับต่ำเพื่อไม่ให้กระทบค่าครองชีพและต้นทุนขนส่งมากเกินไป แต่หากเจาะลึกลงไปในโครงสร้างราคา จะพบว่าราคาที่เห็นหน้าปั๊มไม่ได้สะท้อนต้นทุนจริงทั้งหมด เพราะยังมีการใช้กลไกกองทุนน้ำมันและมาตรการด้านภาษีเข้ามาช่วยพยุงราคาอยู่

ต้นทุนหลัก: ราคาหน้าโรงกลั่น

องค์ประกอบที่ใหญ่ที่สุดของราคาดีเซลคือ ราคาหน้าโรงกลั่น ซึ่งสะท้อนราคาน้ำมันสำเร็จรูปที่อ้างอิงกับตลาดโลก

ราคาหน้าโรงกลั่นของดีเซลอยู่ที่ประมาณ 31.05 บาทต่อลิตร

ตัวเลขนี้สูงกว่าราคาขายปลีกหน้าปั๊มเสียอีก ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าหากไม่มีมาตรการแทรกแซงจากภาครัฐ ราคาดีเซลในประเทศไทยมีแนวโน้มจะสูงกว่าที่เห็นในปัจจุบัน

ราคาหน้าโรงกลั่นได้รับอิทธิพลจากหลายปัจจัย เช่น

ราคาน้ำมันดิบโลก
ค่าการกลั่น
ค่าเงินบาทเทียบดอลลาร์
อุปสงค์พลังงานในตลาดโลก

ภาษี: ส่วนสำคัญของโครงสร้างราคา

น้ำมันดีเซลในไทยยังมีภาษีหลายประเภทที่รวมอยู่ในราคาขาย

ภาษีสรรพสามิต 6.92 บาทต่อลิตร
ภาษีเทศบาล 0.692 บาทต่อลิตร
รวมภาษีสองส่วนนี้อยู่ที่ประมาณ 7.61 บาทต่อลิตร

ภาษีสรรพสามิตถือเป็นรายได้สำคัญของรัฐบาล และถูกใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารนโยบายพลังงาน รวมถึงการดูแลโครงสร้างราคาน้ำมันในประเทศ

กองทุนน้ำมัน: กลไกสำคัญในการตรึงราคา

หนึ่งในตัวแปรสำคัญที่สุดของราคาดีเซลในปัจจุบันคือ กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง

ในโครงสร้างราคา วันที่ 9 มีนาคม 2569 พบว่า

เงินกองทุนน้ำมันอยู่ที่ -11.73 บาทต่อลิตร เครื่องหมายลบหมายความว่า รัฐกำลังนำเงินกองทุนมาช่วย อุดหนุนราคาดีเซล กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ หากไม่มีการอุดหนุนผ่านกองทุน ราคาดีเซลจะสูงกว่าปัจจุบันอย่างมีนัยสำคัญ

นอกจากนี้ยังมี

กองทุนอนุรักษ์พลังงาน 0.05 บาทต่อลิตร

ซึ่งเป็นเงินที่นำไปใช้สนับสนุนโครงการด้านพลังงานและการอนุรักษ์พลังงานของประเทศ

ราคาขายส่งและภาษีมูลค่าเพิ่ม

หลังรวมต้นทุนและภาษีต่าง ๆ จะได้ ราคาขายส่งน้ำมัน

ราคาขายส่งดีเซล 26.99 บาทต่อลิตร

เมื่อรวมภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) แล้ว จะอยู่ที่ 28.87 บาทต่อลิตร

นี่คือราคาที่ปั๊มน้ำมันซื้อจากผู้ค้าส่งก่อนนำมาจำหน่ายให้ผู้บริโภค

ค่าการตลาด: ส่วนของผู้ค้าน้ำมัน

อีกส่วนหนึ่งของราคาน้ำมันคือ ค่าการตลาด ซึ่งเป็นรายได้ของผู้ค้าน้ำมันและสถานีบริการ

ค่าการตลาดดีเซลอยู่ที่ประมาณ 0.9956 บาทต่อลิตร เมื่อรวม VAT ของค่าการตลาดแล้ว จะเพิ่มขึ้นอีก 0.0697 บาทต่อลิตร รวมกันแล้วประมาณ 1.06 บาทต่อลิตร

ตัวเลขนี้ถือว่าอยู่ในระดับค่อนข้างต่ำ เมื่อเทียบกับค่าเฉลี่ยในหลายช่วงปีที่ผ่านมา ซึ่งบางช่วงเคยสูงกว่า 2 บาทต่อลิตร

ราคาหน้าปั๊มที่ผู้บริโภคจ่าย เมื่อรวมทุกองค์ประกอบเข้าด้วยกัน ราคาขายปลีกน้ำมันดีเซลอยู่ที่ 29.94 บาทต่อลิตร

สรุปโครงสร้างโดยย่อ

ราคาหน้าโรงกลั่น
31.05 บาท

ภาษีสรรพสามิต
6.92 บาท

ภาษีเทศบาล
0.69 บาท

กองทุนน้ำมัน
-11.73 บาท

กองทุนอนุรักษ์พลังงาน
0.05 บาท

ค่าการตลาด
0.99 บาท

VAT ค่าการตลาด
0.07 บาท

ราคาขายปลีก
29.94 บาท

หากไม่มีการอุดหนุน ราคาดีเซลจะเป็นเท่าไร

จากโครงสร้างราคาจะเห็นได้ว่า กองทุนน้ำมันกำลังช่วยลดราคาดีเซลประมาณ 11.73 บาทต่อลิตร

หากยกเลิกการอุดหนุนผ่านกองทุน ราคาดีเซลมีโอกาสพุ่งขึ้นไปใกล้ระดับ 40 บาทต่อลิตร

หรือมากกว่านั้น ขึ้นอยู่กับราคาน้ำมันตลาดโลกในช่วงเวลานั้น